نگین شمال /مدتهاست برخی بلاگرهای فضای مجازی با سوءاستفاده از ارتباطات خود با برخی مسئولان و یا دریافت اخبار و اطلاعات از افراد مختلف و ذینفوذ، در پی کسب مطامع خاص خود هستند.
برخی از این فعالان که بخش عمده تلاش خود را در فضای اینستاگرام و افزایش تعداد دنبالکنندگان میبینند، با جذب فالوئرهای واقعی و در مواردی افزودن فالوئرهای غیرواقعی، نوعی تأثیرگذاری تصنعی برای خود ایجاد کردهاند و با تکیه بر همین اثرگذاری، تلاش میکنند افکار عمومی را تحت تأثیر قرار داده و در برخی امور جهتدهی کنند.
اما اگر از این موضوع بگذریم، این روزها برخی از این بلاگرهای فضای مجازی پا را فراتر گذاشتهاند و با مصادره به مطلوب کردن ایدهها و اقدامات دیگران، درصدد ایجاد نوعی مرجعیت برای خود هستند.
با توجه به اطلاعاتی که از تغییرات، رفع نواقص یا پروژههای عمرانی شهر، پیش از اجرای آنها به دست میآورند، بعضاً این موضوعات را با نام خود یا صفحه مجازیشان منتشر میکنند و پس از اجرای پروژه، رفع نقص یا ایجاد یک طرح عمرانی، آن را به حساب پیگیریهای خود میگذارند.
در حالی که مخاطب عام ممکن است از بسیاری از مصوبات و برنامههای اجرایی آینده شهر بیاطلاع باشد و نداند که اجرای این اقدامات از مدتها قبل در دستور کار قرار داشته است. طبیعی است چنین مخاطبی، از روی بیاطلاعی، این ادعاها را باور کرده و به آن صفحه اعتماد کند.
این در حالی است که بسیاری از این صفحات فضای مجازی، فاقد مجوز رسمی رسانهای هستند و همین مسئله موجب میشود گاه بدون رعایت چارچوبهای حرفهای و اخلاق رسانهای، هر نوع محتوایی را منتشر کنند. در مواقع حساس نیز چنین رفتارهایی میتواند با ایجاد التهاب یا جهتدهی نادرست به افکار عمومی، زمینهساز اتفاقات ناخوشایند شود.
بدیهی است چنین رفتارهایی، اگر آگاهانه و با هدف کسب امتیازات و منافع شخصی صورت گیرد، نه تنها با اخلاق حرفهای رسانهای فاصله دارد، بلکه اعتماد عمومی را نیز خدشهدار میکند.
اینجاست که تفاوت میان رسانههای دارای مجوز و صفحات بیمجوز فضای مجازی بیش از پیش خود را نشان میدهد.
اغلب رسانههای دارای مجوز، فارغ از آنکه ممکن است از بسیاری از موضوعات و تصمیمات پشت پرده و برنامههای آینده مطلع باشند، تلاش میکنند اصول اخلاق حرفهای و مسئولیت رسانهای را رعایت کنند. قرار نیست هر خبری که به دست رسانه میرسد، صرفاً برای کسب شهرت، افزایش مخاطب یا مصادره به مطلوب کردن اقدامات دیگران منتشر شود.
رسانه حرفهای میداند که میان «خبر داشتن» و «مالک خبر بودن» تفاوت وجود دارد همانطور که میان «پیگیری یک مطالبه عمومی» و «نسبت دادن نتیجه یک اقدام جمعی به خود» نیز فاصله زیادی وجود دارد.
شاید یکی از دلایل چنین رفتارهایی در برخی صفحات مجازی، کمبود ایده و خلاقیت رسانهای باشد و به همین دلیل، به جای تولید محتوای مستقل و ارائه تحلیل و مطالبهگری حرفهای، تلاش میکنند با سوار شدن بر موج اقدامات دیگران، برای خود هویت و مرجعیت رسانهای بسازند.
اما چرا به این موضوع اشاره کردیم؟
گفتنی است در نشست خبری روز خبرنگار که ماه گذشته در شورای اسلامی شهر لاهیجان و با حضور رسانههای مختلف برگزار شد، ابراهیم خوشحال، رئیس شورای اسلامی شهر لاهیجان، اعلام کرد که برای رفاه حال شهروندان، بهویژه زنان و کودکان، تیم مدیریت شهری قصد دارد پارک باغ ملی لاهیجان را محصور کند تا از ورود و تجمع معتادان متجاهر در این مکان جلوگیری شود.
حتی مطرح شد که درهای این پارک نیز همچون سالیان دور، در ساعات مشخصی از شب بسته شود تا بخشی از معضلات اجتماعی پیرامون این مکان کاهش یابد.
اما نکته قابل تأمل اینجاست که این موضوع اساساً مطلب جدیدی نبوده است.
ابراهیم خوشحال، رئیس شورای اسلامی شهر لاهیجان، در تاریخ ۹ تیرماه ۱۴۰۵ نیز همین موضوع را در صحن علنی شورا مطرح کرده بود.
وی در آن جلسه عنوان کرده بود:
«جهت حفظ حریم خانوادهها و ایجاد امنیت بیشتر، پیشنهاد میشود پیرامون پارکها نردهکشی و محصور شود.»
حال برخی بلاگرهای فضای مجازی، با توجه به مطرح شدن این موضوع، ظاهراً قصد دارند این ایده و پیگیری را به نوعی به نام خود مصادره کرده و آن را به عنوان دستاورد پیگیریهای خود در فضای مجازی مطرح کنند.
در حالی که واقعیت ماجرا چیز دیگری است و سوابق رسمی جلسات شورا نشان میدهد که موضوع محصور کردن پارکها و بهطور مشخص توجه به امنیت و آرامش خانوادهها، پیش از این نیز در صحن علنی شورای اسلامی شهر مطرح شده است.
این اتفاق البته در شرایطی رخ میدهد که همین بلاگرها طی روزهای اخیر، با تقطیع سخنان مطرحشده در نشست خبری ماه گذشته تیم مدیریت شهری و ارائه گزینشی مطالب، تلاش فراوانی برای جهتدهی به افکار عمومی شهروندان لاهیجانی داشتهاند؛ به گونهای که بخشی از اقدامات گسترده انجامشده در شهر، تحت تأثیر همین فضاسازیها به حاشیه رفته است.
حتی در مواردی، اخبار و مطالب تقطیعشده منتشرشده از سوی همین افراد، مورد توجه برخی صفحات مجازی خارج از کشور نیز قرار گرفته است، موضوعی که نشان میدهد مسئولیت انتشار محتوا در فضای مجازی، بهویژه در شرایط حساس، تا چه اندازه اهمیت دارد.
نقد ما به فعالیت در فضای مجازی نیست اتفاقاً حضور فعالان اجتماعی و بلاگرها در عرصه عمومی میتواند در بسیاری از موارد به مطالبهگری، شفافیت و پیگیری مطالبات مردم کمک کند.
مسئله از جایی آغاز میشود که مطالبه عمومی، تبدیل به ابزار شهرت شخصی شود و ایده دیگران به نام خود ثبت شود ، مصوبه و برنامه از پیش تعیینشده، نتیجه پیگیری یک صفحه معرفی شود و با تقطیع و جهتدهی اخبار، تصویری متفاوت از واقعیت به افکار عمومی ارائه شود.
در چنین شرایطی، مرز میان مطالبهگری و منفعتطلبی رسانهای باریک میشود.
انتظار میرود در این روزهای حساس کشور، همه ما و بهویژه افراد اثرگذار در فضای عمومی، مسئولانهتر رفتار کنیم و به جای دامن زدن به اختلافات و ایجاد دوگانههای کاذب، به فکر رفتارهای وحدتآفرین و آرامشبخش باشیم.
مردم بیش از هر زمان دیگری به صداقت، شفافیت و اطلاعرسانی مسئولانه نیاز دارند نه موجسواری بر اخبار، نه مصادره اقدامات دیگران و نه تلاش برای کسب مرجعیت به قیمت خدشهدار کردن اعتماد عمومی.
فضای مجازی اگر قرار است صدای مردم باشد، پیش از هر چیز باید آینه واقعیت باشد نه محلی برای ساختن واقعیتی که صرفاً به نفع گردانندگان برخی صفحات تمام شود.
